Wat kan er gebeuren in welke gebieden?

Om te beginnen zullen de veiligheidsregio en haar partners zich samen een beeld moeten vormen van wat er in hun verzorgingsgebied kan gebeuren op het gebied van ernstige wateroverlast en overstromingen.

Hiertoe is door de waterbeheerders (waterschappen, Rijkswaterstaat) al veel werk verricht: uitgewerkte en doorgerekende scenario’s liggen bij hen ‘op de plank’ (bijvoorbeeld in het kader van het project ‘Veiligheid Nederland in Kaart (VNK2), in het kader van het Deltaprogramma (normering) en in het kader van de Risicokaart (regionale overstromingsscenario’s en scenario’s buitendijkse gebieden). Al deze scenario’s zijn opgenomen in het LIWO. Ook de gevolgen van een doorbraak van de hoofdwaterkeringen (getroffenen, slachtoffers en schade) zijn opgenomen in LIWO.

In overleg met de waterbeheerder kunnen indien gewenst andere scenario’s worden gebruikt, die (nog) niet in LIWO zijn opgenomen. Ook kunnen zij met de Schade- en slachtoffermodule 2017 van Rijkswaterstaat (SSM 2017) de gevolgen van deze scenario’s (getroffenen, slachtoffers en schade) berekenen.

Het is aan de veiligheidsregio om samen met de waterbeheerders antwoord te krijgen op de volgende vragen:

Activiteiten

De veiligheidsregio zal als initiator van dit proces contact leggen met de waterbeheerders. Dat zijn in ieder geval de waterschappen in de regio en vaak ook Rijkswaterstaat. Met deze partners wordt een eerste projectteam geformeerd. De projectleider van dit team wordt geleverd door de veiligheidsregio.

De stroomgebieden van de verschillende rivieren in Nederland en de verspreiding van het water bij overstromingen houden zich echter niet aan de grenzen van de veiligheidsregio’s.1 In het eerste overleg tussen de waterbeheerders en de veiligheidsregio zal daarom gekeken moeten worden of er nog andere veiligheidsregio’s betrokken moeten worden bij het projectteam, omdat de overstromingen regiogrensoverschrijdend zijn. Indien dat het geval is, nodigt de initiatief nemende veiligheidsregio de andere veiligheidsregio’s uit voor deelname aan het interregionale projectteam.

Hierna zijn de waterbeheerders aan zet. Op basis van de eigen expertise en de bij deze handreiking horende uitgangspuntennotitie (bijlage 1) levert de waterbeheerder een beeld van relevante gebeurtenissen (voorbeeldscenario’s) aan. Daarbij is ook aangegeven hoe waarschijnlijk deze gebeurtenissen zijn. Deze voorbeeldscenario’s worden besproken in het (interregionale) projectteam.

Daarnaast leveren de waterbeheerders een overzicht van het gebied van de betreffende veiligheidsregio(s) met samengestelde scenario’s en daarbij optredende waterdieptes in dat gebied (waterdieptekaarten). Indien mogelijk is daarbij tevens een tijdsdimensie opgenomen (bijvoorbeeld in de vorm van een video) waaruit blijkt hoe lang het duurt voordat bepaalde waterstanden op bepaalde locaties bereikt zijn en hoe lang het duurt voordat het water weer tot het normale peil is teruggebracht/gedaald. Belangrijker nog dan het tijdsverloop tijdens de overstroming is daarbij inzicht in de waarschuwingstijd van het scenario (zie je de overstroming/ernstige wateroverlast ruim van tevoren aankomen of niet). Ook deze gegevens zijn terug te vinden in LIWO.

Resultaat

Na het beantwoorden van vraag 1 is er een (zo nodig interregionaal) projectteam samengesteld, dat beschikt over een beschrijving van relevante voorbeeldscenario’s en waterdieptekaarten met samengestelde scenario’s waarop is aangegeven welke waterdieptes in de regio na welke tijd bereikt kunnen worden, wat de verwachte aankondigingstijd is van deze scenario’s (orde grootte), op welke punten de stroomsnelheid van het water een verwoestende kracht heeft en hoe lang het duurt voordat deze waterdieptes weer tot normaal peil zijn teruggebracht/is gedaald.

In tabel 1 zijn de activiteiten die uitgevoerd moeten worden voor de beantwoording van de eerste vraag nog eens overzichtelijk weergegeven. Ook is weergegeven wie welke activiteit uitvoert en is per activiteit een link opgenomen naar de hulpmiddelen die daarvoor in de handreiking beschikbaar zijn. In de meest rechter kolom van de tabel is steeds het resultaat van deze activiteit vermeld.

Tabel 1. Uit te voeren activiteiten voor de beantwoording van vraag 1.
Activiteit Uitvoerder Hulpmiddel Resultaat
Contact leggen met waterbeheerders in de regio VR Waterschappen.nl Lijst met contactpersonen waterbeheerders
Projectteam formeren VR, Waterbeheerders Regionaal projectteam
Aanvullende projectteamleden uitnodigen van naburige VR’s VR Interregionaal projectteam
Opstellen voorbeeld scenario’s Waterbeheerders Uitgangspuntennotitie
Kaart
a href="http://www.waterviewer.nl/#PR3312_10|Viewer/1/3">overstromingsduur
Overzicht van voorbeeldscenario’s
Aanvullende projectteamleden uitnodigen van naburige VR's Waterbeheerders LIWO
3Di
Landelijke database overstromingen (LDO)2
Waterdieptekaarten

1 N.B. Bij veiligheidsregio’s die aan de rand van Nederland gelegen zijn kan het zelfs noodzakelijk zijn om over de landsgrens heen te kijken en de impactanalyse met de aangrenzende buurlanden/landsdelen uit te voeren. In dat geval kan er zelfs een internationaal projectteam ontstaan.

2 Landelijke database Overstromingen (van de provincies) vormt de basis van alle overstromingsscenario’s, waaruit LIWO aftapt. Het LDO is i.t.t. LIWO niet toegankelijk voor derden.