Welke keteneffecten kunnen optreden?

Na het beantwoorden van vraag 1 tot en met 4 heeft het projectteam een beeld van waar het water in de veiligheidsregio(s) tot welke hoogtes kan komen, wat de stroomsnelheden van het water zijn in dat gebied, hoe lang het gebied aan de betreffende waterdiepte wordt blootgesteld, welke zeer kwetsbare objecten er in het gebied zijn gelegen en welke zaken er in het gebied zijn gelegen die het probleem kunnen vergroten (vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven/buisleidingen met gevaarlijke stoffen). Van deze laatstgenoemde zaken is het van belang dat er in beeld gebracht wordt wat de vervolgeffecten zijn als deze uitvallen (bijvoorbeeld uitval van gemalen van waterschappen door stroomuitval). Door deze zogenoemde keteneffecten kunnen er zich namelijk ook buiten het gebied dat onder water komt te staan problemen voordoen. De volgende vragen dienen hiervoor in het projectteam aan de orde te komen:

Activiteiten

Om de keteneffecten in beeld te brengen zullen op hoofdlijnen twee activiteiten uitgevoerd moeten worden. Eerst moet het gebied in beeld gebracht worden waar de keteneffecten kunnen optreden. Daarna zal gekeken moeten worden of er in dat gebied nog aanvullende zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur/objecten, bedrijven of buisleidingen met gevaarlijke stoffen zijn gelegen en wat de consequenties voor deze objecten zijn. Voor een groot deel is het een herhaling van zetten van hetgeen bij de beantwoording van vraag 3 en vraag 4 is gedaan. De taakverdeling binnen het team kan dan ook logischerwijs aansluiten bij de taakverdeling bij vraag 3 en 4. Deze is hier niet meer afzonderlijk gespecificeerd om herhaling te voorkomen. Als uitvoerder wordt daarom steeds gesproken van ‘het projectteam’.

Om het gebied in beeld te brengen waar de keteneffecten zullen optreden zal het projectteam in gesprek moeten gaan met de beheerders van de vitale infrastructuur/objecten en bedrijven/buisleidingen die de keteneffecten kunnen veroorzaken. Met deze beheerders samen kan dan de vragenlijst keteneffecten nagelopen worden. Deze vragen zijn ondergebracht bij de vragenlijsten die gebruikt worden voor de probleeminventarisatie vitaal en milieu in bijlage 5 en 6. Op deze manier kunnen deze vragen in één en hetzelfde gesprek met de beheerders van vitale infrastructuur/objecten en bedrijven/buisleidingen aan de orde komen.

Vervolgens inventariseert het projectteam welke zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur/objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in het keten-effectgebied zijn gelegen. Daarvoor kunnen de eerder gebruikte inventarisatielijsten voor mogelijke zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen worden gebruikt (bijlage 3).

Daarna analyseert het projectteam gezamenlijk welke van de geïnventariseerde zaken prioriteit hebben. Hiervoor kunnen weer de eerder gebruikte prioriteringscriteria kwetsbaar, vitaal en milieu gebruikt worden (bijlage 4).

Ten slotte benadert het projectteam de geprioriteerde beheerders om na te gaan welke problemen bij hen ontstaan als gevolg van keteneffecten. Hiervoor kunnen weer de vragenlijsten probleeminventarisatie gebruikt worden (bijlagen 5, 6 en 9).

In feite zou men op deze wijze een aantal malen door kunnen gaan, aangezien er steeds weer nieuwe keteneffecten kunnen optreden die veroorzaakt worden door nieuwe uitval van vitale infrastructuur. Om het behapbaar te houden wordt geadviseerd slechts één maal de optredende keteneffecten te beoordelen en daarna door te gaan met de volgende vraag in de handreiking.

Resultaat

Na het beantwoorden van vraag 5 heeft het projectteam een kaart van het keten-effectgebied en een overzicht van de problemen die in dat gebied optreden bij de geprioriteerde zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen bij bepaalde waterdieptes met een bepaalde tijdsduur.

In tabel 5 zijn de activiteiten die uitgevoerd moeten worden voor de beantwoording van de vijfde vraag nog eens overzichtelijk weergegeven. Ook is weergegeven wie welke activiteit uitvoert en is per activiteit een link opgenomen naar de hulpmiddelen die daarvoor in de handreiking beschikbaar zijn. In de meest rechter kolom van de tabel is steeds het resultaat van deze activiteit vermeld.

Tabel 5. Uit te voeren activiteiten voor de beantwoording van vraag 5.
Activiteit Uitvoerder Hulpmiddel Resultaat
Benaderen beheerders vitale infrastructuur/objecten en bedrijven/buisleidingen met gevaarlijke stoffen en in beeld brengen keteneffectgebied Projectteam Vragenlijst probleeminventarisatie, keteneffecten en herstel vitaal

Vragenlijst probleeminventarisatie, keteneffecten en herstel milieu
Kaart effectgebied uitval vitale infrastructuur/objecten en milieuverontreiniging bij verschillende waterdieptes
Inventarisatie zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur/objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in keten-effectgebied Projectteam Lijst mogelijke vitale infrastructuur/objecten

Lijst mogelijk milieugevaarlijke bedrijven

Lijst mogelijk (zeer) kwetsbare objecten

Witte kaart

Provinciale risicokaart
Kaart zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur/objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in keteneffectgebied
Prioritering zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in keten-effectgebied Projectteam Prioriteringscriteria vitaal, milieu en kwetsbaar Lijst met te benaderen beheerders van zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur/ objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in keteneffectgebied
Probleem-inventarisatie zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen Projectteam Vragenlijst probleeminventarisatie, keteneffecten en herstel vitaal

Vragenlijst probleeminventarisatie, keteneffecten en herstel milieu

Vragenlijst ‘Probleeminventarisatie kwetsbaar’
Overzicht van de problemen die door keteneffecten optreden bij de geprioriteerde zeer kwetsbare objecten, vitale infrastructuur, vitale objecten, bedrijven en buisleidingen met gevaarlijke stoffen in keteneffectgebied.

Inventarisatielijst kwetsbaar, vitaal en milieu

In deze bijlage is een lijst opgenomen van zaken waaraan gedacht kan worden bij het uitvoeren van de gebiedsinventarisatie. De lijst is opgedeeld in drie hoofdonderdelen: kwetsbaar (personen, dieren en zeer kwetsbare objecten), vitaal (vitale infrastructuur en vitale objecten) en milieu (voor het milieu gevaarlijke bedrijven, opslagen en buisleidingen).

Kwetsbaar

Plaatsen waar personen verblijven

N.B. Het gaat er bij de inventarisatie van plaatsen waar personen verblijven niet om, om een inventarisatie op objectniveau uit te voeren, maar om aantallen personen in een bepaald gebied in beeld te brengen met het oog op de evacuatieopgave.

Plaatsen waar dieren verblijven

N.B. Het gaat er bij de inventarisatie van plaatsen waar dieren verblijven niet om een inventarisatie op objectniveau uit te voeren, maar om aantallen dieren in een bepaald gebied in beeld te brengen met het oog op de evacuatieopgave.

Zeer kwetsbare objecten

Tabel B3. Prioriteit van te beschermen erfgoed bij ernstige wateroverlast en overstromingen.
Prioriteit Werelderfgoed Gebouwd erfgoed Roerend erfgoed (collecties) Archeologie
Hoogste prioriteit Alle werelderfgoed  
Hoge prioriteit Rijksmonumenten* met een extra beschermde status ten tijde van conflictsituaties: aangeduid met het Internationaal Kenteken (blauwwitte schildje) Rijkscollecties
Nationaal Archief Koninklijke Bibliotheek
Archeologische rijksmonumenten
Middel prioriteit Rijksmonumenten* Musea geregistreerd bij het Museumregister
Regionaal Historische Centra
Bibliotheken met bijzondere collecties (o.a. Universiteitsbibliotheken)
Archeologische vindplaatsen en terreinen
Lage prioriteit Provinciale en gemeentelijke monumenten
Laagste prioriteit Beschermde stad - en dorpsgezichten
* Register wordt beheerd door de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed

Meer informatie over erfgoed is te vinden op www.erfgoedmonitor.nl. De rijksmonumenten zijn te vinden op de website Veilig Erfgoed waar de Liwokaartlagen gecombineerd zijn met erfgoedlocaties.

Vitaal

N.B. Het gaat er bij de inventarisatie van vitale infrastructuur en vitale objecten om dié infrastructuur en objecten te inventariseren die bij uitval problemen veroorzaken in een groot gebied of bij zeer kwetsbare objecten. Over het algemeen gaat het dan over (objecten binnen) de hoofdinfrastructuur. Daarnaast gaat het om objecten binnen de infrastructuur waar zeer kwetsbare objecten, of voor de hulpverlening vitale objecten op zijn aangesloten.

Vitale infrastructuur/objecten

Voor hulpverlening vitale objecten

Milieu